|
|
|
Pod pojęciem Forex, będącym skrótem od angielskiego zwrotu "foreign exchange", rozumie się międzybankowy rynek wymiany walutowej, którego sposób funkcjonowania cechuje się daleko idącą odmiennością od modeli wymiany wypracowanych przez giełdy papierów wartościowych oraz inne zorganizowane rynki obrotu instrumentami finansowymi.
|
|
Na tle obrotu akcjami, obligacjami albo też tytułami uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania, rynek Forex wyróżnia całkowicie ponadnarodowy i transgraniczny charakter, który sprawia, że Forex per se nie podlega żadnemu organowi nadzoru, ani nie mieści się w ramach jakiekolwiek jurysdykcji państwowej. Mówiąc o transgranicznym charakterze rynku Forex należy jednak pamiętać, że jego poszczególni uczestnicy podlegają nadzorowi w swoich macierzystych jurysdykcjach. Ponadto, jego ponadnarodowy charakter nie oznacza jeszcze równomiernego rozłożenia wymiany na całym globie, gdyż w rzeczywistości Forex posiada nie więcej niż kilkanaście punktów węzłowych o znaczeniu strategicznym dla funkcjonowania całego tego rynku. Największym centrum forexowej wymiany jest Wielka Brytania na którą w 2004 roku przypadało 31 % obrotu, zaś kolejne miejsca zajmują Stany Zjednoczone (na wszystkie centra finansowe od Nowego Jorku po San Francisco przypada 19 % światowych obrotów Forexu), Japonia - 8 %, Singapur - 5 %, Hongkong - 5 %, Australia - 3 %, Niemcy - 5 % oraz Szwajcaria - 3 %.
|
|
Drugą istotną różnicę między rynkiem Forex a klasycznymi rynkami wymiany instrumentów finansowych stanowi całodobowy charakter odbywającej się tu wymiany, co wynika z różnic pomiędzy strefami czasowymi w których zlokalizowane są siedziby kontraktujących stron. Zgodnie z podziałem stref czasowych i linią zmiany daty, na rynku Forex każdy dzień zaczyna się na rynku finansowym stolicy Nowej Zelandii, Wellington. Później do gry wchodzi Sydney, następnie Tokio, Singapur i Hongkong. W miarę upływu godzin, otwierane są miejsca pracy na rynkach finansowych Bliskiego Wschodu, takich jak Bahrajn i Tel Awiw. Po nich przychodzi kolej na Europę, w tym największego gracza na tym obszarze - Londyn. Kiedy zasypiają rynki Azji, do działania przystępują Nowy Jork i Chicago, a po nich San Francisco, co znaczy że już wkrótce ponownie obudzi się nowozelandzkie Wellington i cały cykl zacznie się ponownie.
|
|
Trzecią fundamentalną differentiam specificam Forexu stanowi jego ogromna płynność, która przerasta płynność, jaką mogą zaoferować nawet tak duże rynki, jak rynek amerykańskich obligacji skarbowych albo rynki giełdowe Stanów Zjednoczonych i Dalekiego Wschodu. Należy jednak również pamiętać, że sfera niezwykłej płynności Forexu ograniczona jest tylko do wyselekcjonowanej grupy walut podstawowych. Co prawda teoretycznie Forex obejmuje około dwustu walut, co daje czterdzieści tysięcy możliwych kombinacji ich wymiany, ale w praktyce obrotu trudno sobie wyobrazić istnienie głębokiego i płynnego rynku wymiany, nawet spekulacyjnej, np. dolarów zimbabwe na rupie nepalskie. Jeśli powstaje konieczność dokonania mniej typowej transakcji to zazwyczaj wykonuje się ją za pośrednictwem jednej z walut podstawowych, ponieważ dużo łatwiej jest znaleźć partnera do takiej transakcji. W cytowanym przykładzie, zamiast szukać podmiotu zainteresowanego odwrotną transakcją między Nepalem a Zimbabwe, inwestor przypuszczalnie zamieniłby dolary zimbabwe na dolary amerykańskie, a dolary amerykańskie na rupie nepalskie. Dolar posłużyłby tu więc jako tzw. wehicle currency, którą zawsze łatwo jest kupić albo sprzedaż, bez względu na to, jaka waluta stanowi drugą stronę transakcji. Efektem jest pewna standaryzacja rynku Forex, jeśli chodzi o spektrum używanych walut: w 88,7 % przypadków jedną ze stron transakcji jest dolar, w 37,2 % euro (a wcześniej marka niemiecka), japoński jen - w 20,3 %, funt szterling - w 16,9 %.
Według stanu z 2004 r. kolejne miejsca zajmowały: dolar kanadyjski (2,3 %), dolar Hongkongu (1,9 %), korona norweska (1,4 %), won koreański (1,2 %), meksykańskie peso (1,1 %), dolary nowozelandzki i singapurski (po 1 %), korona duńska (0,9 %), rand południowoafrykański (0,8 %), rubel rosyjski (0,7 %) oraz złotówka (0,4 %). Równie schematyczne są poszczególne pary walut: para euro/dolar stanowi 28 % wymiany, 17 % - dolar/jen, a 14 % - dolar/funt szterling.
|
|
Jeszcze do niedawna Forex był segmentem rynku finansowego, który w prawie w całości zagospodarowywały wielkie konglomeraty finansowe, do których z trudem dołączały banki inwestycyjne i inwestorzy korporacyjni.
Oczywiście, indywidualni konsumenci również w jakiś sposób ten rynek współtworzyli: można przecież powiedzieć, że wśród twórców rynku Forex znaleźć możemy np. turystów, którzy usiłują zakupić dinary tunezyjskie oraz colony kostarykańskie albo np. drobnych przedsiębiorców, którzy wymieniają rupie pakistańskie na funty libańskie albo peso argentyńskie na izraelskie szekle. Jednakże ich udział w wymianie na rynku Forex miał jak dotąd charakter głównie pośredni, ponieważ nie posiadali oni dostępu do wymiany międzybankowej, ale raczej pełnili funkcję jej docelowych beneficjentów.
Pod koniec XX wieku sytuacja uległa zmianie, ponieważ rozpoczął się dynamiczny rozwój elektronicznych platform wymiany walutowej, co wydatnie obniżyło koszty wejścia na rynek i rozpoczęło gwałtowny rozwój fenomenu gry na Forexie przez inwestorów indywidualnych. Piszemy tu o grze, gdyż inwestorzy używający platform forexowych nie wymieniają waluty A na walutę B ponieważ potrzebują waluty B, ale dlatego że chcą zarobić na zmianie kursów walut albo zabezpieczyć się przed ryzykiem kursowym. Gracze używają do tego celu cały szereg różnych instrumentów, takich jak swap walutowy, natychmiastowe transakcje wymiany walut, walutowe transakcje terminowe (WTT), transakcje terminowe na stopę procentową (FRA), transakcje zamiany stóp procentowych (IRS) oraz walutowe transakcje zamiany stóp procentowych (CIRS) - choć należy też pamiętać, że ich możliwości są zależne od oferty brokerów wprowadzających oraz platformy z której korzystają.
W ten sposób doszło do wyodrębnienia się na rynku Forex nowego segmentu, jaki tworzą indywidualni nabywcy walut oraz kontraktów terminowych, którzy podejmują działania w celach spekulacyjnych albo z zamiarem uniknięcia ryzyka kursowego. Jest to segment niebankowy, w którym miejsce dzielą fundusze hedgingowe, firmy asset management oraz drobni gracze indywidualni, a wymiana jest dokonywane za pomocą platform elektronicznych, których struktura bardziej przypomina sieci wymiany plików peer2peer niż systemy informatyczne obsługujące giełdy papierów wartościowych.
Należy jednak pamiętać, że w skali całego rynku Forex ci inwestorzy wciąż stanowią stosunkowo nieliczną grupę, a cały rynek ulega raczej trendowi konsolidacji, a nie rozproszenia. Przykładowo, w Wielkiej Brytanii 75 % rynku wymiany walutowej znajdowało się w rękach 16 banków, w porównaniu z 17 bankami w 2001 r. oraz 24 w 1998 r.
|
|