|
Water, bron van alle leven
Water is onontbeerlijk voor het leven. Meer dan 70% van het
menselijk lichaam bestaat uit water.
Water wordt gebruikt voor talrijke essentiële behoeften: om te
drinken, bij voedselbereiding, hygiëne, onderhoud van de
woning, ontspanning, in de industrie, voor de bevloeiing van
gewassen en het drenken van het vee.
Water wordt gewonnen, behandeld, vervoerd, gedistribueerd en
vervolgens verbruikt; nadien keert het terug naar de natuur via
de riolering en de zuiveringsinstallatie, via een sterfput of
rechtstreeks in een waterloop. Na een hele tocht, die men de
watercyclus noemt, kan het opnieuw worden gewonnen om in
onze behoeften te voorzien.
DE WATERCYCLUS
De watercyclus houdt verband met de bewegingen van het
water in de atmosfeer. Door de energie afkomstig van de
zonnestraling verdampen grote hoeveelheden water uit de
oceanen, meren en vochtige gebieden. Ook de planten
produceren heel wat waterdamp. Men heeft berekend dat
jaarlijks over gans de planeet 450.000 km3 zeewater en 70.000
km3 zoet water verdampt. Omdat vochtige lucht lichter is dan
droge lucht, stijgt ze en koelt opnieuw af in de atmosfeer. Deze
waterdamp condenseert dan in de vorm van wolken en valt
terug op de aarde in de vorm van regen of sneeuw. Het water
dat op de aarde valt verdampt opnieuw voor meer dan twee
derde. De rest stapelt zich op in de sneeuw en de ijskappen,
vloeit af naar de zeeën via rivieren of dringt in de grond en
vormt er grondwaterlagen. Dit grondwater kan soms gedurende
eeuwen in de onder-grond verblijven of grote afstanden
afleggen alvorens in de vorm van een bron opnieuw aan de
oppervlakte te komen.
5
EEN DELICAAT EVENWICHT
De watercyclus werkt helaas niet zonder problemen. Zelfs al blijft de
totale hoeveelheid water die aanwezig is op onze planeet constant,
toch hernieuwen de voorraden aan bruikbaar water zich niet overal aan
hetzelfde ritme als de onttrekking door de mens. Dit is onder andere
het geval voor bepaalde grondwaterlagen waarin het water zich in de
loop van geologische tijdperken heeft verzameld en die nu intensief
benut worden, vaak voor irrigatie op grote schaal in de landbouw.
Overmatige grondwateronttrekkingen kunnen een vermindering van
het debiet van de bronnen of een verdroging van waterlopen, van
vochtige zones veroorzaken, Ze kunnen leiden tot de afsterving van
planten of tot een gewijzigde verdeling ervan of soms zelfs tot
terreinverzakkingen.
De landschapswijzigingen ten gevolge van de urbanisatie, de
constructie van wegen, het rechttrekken van waterlopen en bepaalde
landbouwpraktijken kunnen eveneens bijdragen tot een snellere
afvloeiing van het water. Het gevaar voor overstromingen wordt
daardoor groter en de aanvulling van de grondwaterlagen kan in het
gedrang komen. Een integraal waterbeleid, dat alle aspecten van onze
relatie tot het natuurlijk milieu omvat, is derhalve een noodzaak.
Maar ondanks wat er soms beweerd wordt, kan men in België globaal
genomen niet spreken van een watertekort. De hoge
bevolkingsdichtheid heeft wel als gevolg dat een groot deel van het
water dat beschik-baar is in de grondwaterlagen en in de rivieren en
kanalen gebruikt wordt door de industrie en voor de huishoudelijke
behoeften. Maar praktisch al het gewonnen water wordt na gebruik
teruggegeven aan de natuur. De benuttingsgraad van de
watervoorraden in België is dus enkel in schijn aan de hoge kant en
onze toestand is totaal anders dan die van de werelddelen in
waternood.
DE GROTE UITDAGING : DE WATERKWALITEIT BEHOUDEN
Dankzij de fysische, chemische en biologische processen die zij
ontwikkelt beschikt de natuur over een buitengewone kracht die haar
toelaat het hoofd te bieden aan de verontreiniging. Maar indien de
vervuiling te groot is, kunnen de natuurlijke evenwichten worden
B L A U W B O E K
6
verbroken. De menselijke activiteiten hebben soms dramatische
gevolgen voor het aquatisch leven, en als er niet krachtdadig wordt
ingegrepen zouden wij misschien onze eigen ondergang kunnen
bewerken.
Gelukkig neemt de bewustwording toe en heeft de overheid
omvangrijke programma's opgezet om de verontreiniging te bestrijden,
om het afvalwater te zuiveren, de natuurgebieden te herstellen en de
drinkwatervoorraden te beschermen in een optiek van "duurzame
ontwik-keling".
De deelname van alle maatschappelijke sectoren aan deze grote
reddingsoperatie neemt toe. Hoewel nog veel inspanningen nodig zijn,
heeft de industrie haar schadelijke lozingen in het water reeds
opmerkelijk verminderd en wordt het water meer en meer hergebruikt
in de fabrieken zelf. Een stijgend aantal installaties voor de zuivering
van het huishoudelijk afvalwater zijn in werking en er wordt meer en
meer aandacht besteed aan de diffuse verontreinigingen afkomstig van
de landbouw.
Sinds enkele jaren wordt een relatieve verbetering van de
waterkwaliteit in talrijke rivieren vastgesteld, waardoor allerhande
vormen van leven op verscheidene plaatsen terug worden
aangetroffen.
Toch blijft er nog heel wat te doen. Om te voldoen aan de eisen van de
richtlijnen van de Europese Unie moet een groot netwerk van riolen en
collectoren verder worden aangelegd of gerenoveerd. Hiervoor, en ook
voor de nieuwe zuiveringsinstallaties, zijn budgetten van verscheidene
miljarden euro nodig.
B L A U W B O E K
www.eparco.be
|